देशभरात नैऋत्य मान्सूनचा वेगाने विस्तार होत असून तो झारखंड आणि ओडिशाच्या अनेक भागांमध्ये पोहोचला आहे. भारतीय हवामान विभागाने मध्य प्रदेश, राजस्थानसह २२ राज्यांसाठी वादळी वाऱ्यासह पावसाचा ऑरेंज अलर्ट जारी केला असून अनेक भागांत मुसळधार पाऊस आणि वेगवान वाऱ्यांची शक्यता व्यक्त केली आहे.
केरळमध्ये दाखल झाल्यानंतर अवघ्या नऊ दिवसांत मान्सून देशातील १९ राज्यांपर्यंत पोहोचल्याची माहिती हवामान विभागाने दिली आहे. मात्र, महाराष्ट्रातील काही भागांत मान्सूनची प्रगती तुलनेने मंद आहे. हवामान तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार, पुढील काही दिवसांत मान्सून आणखी पुढे सरकत छत्तीसगड आणि उत्तर प्रदेशातील बहुतांश भागांमध्ये प्रवेश करेल.
भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) मते, पुढील तीन दिवसांत मान्सून छत्तीसगड आणि उत्तर प्रदेशात दाखल होण्याची शक्यता आहे. यासह मध्य आणि उत्तर भारतातील मोठ्या भागात प्री-मान्सून हालचाली अधिक सक्रिय होण्याचा अंदाज आहे.
गुजरात वगळता देशातील बहुतांश राज्यांमध्ये प्री-मान्सून हालचाली सुरू असून अनेक भागांत मेघगर्जना, वेगवान वारे आणि पावसाची नोंद होत आहे.
मध्य प्रदेश, राजस्थान, छत्तीसगड, झारखंड, पंजाब, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, जम्मू-काश्मीरसह २२ राज्यांसाठी हवामान विभागाने ऑरेंज अलर्ट जारी केला आहे. या राज्यांमध्ये मेघगर्जनेसह पाऊस, जोरदार वादळी वारे आणि काही ठिकाणी ताशी ६० किलोमीटर वेगाने वारे वाहण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
तज्ज्ञांनी नागरिकांना मोकळ्या जागा, कमकुवत बांधकामे आणि झाडांच्या खाली उभे राहणे टाळण्याचा सल्ला दिला आहे. तसेच शेतकरी आणि स्थानिक प्रशासनाने हवामान विभागाच्या इशाऱ्यांचे पालन करावे, असे सांगण्यात आले आहे.
हवामानातील अचानक बदलामुळे मध्य प्रदेश आणि बिहारमध्ये जीवितहानीच्या घटना घडल्या आहेत.
मध्य प्रदेशातील श्योपूर जिल्ह्यात वादळी वाऱ्यासह पावसादरम्यान झालेल्या वेगवेगळ्या घटनांमध्ये चार जणांचा मृत्यू झाला. मृतांमध्ये एका कुटुंबातील तीन सदस्यांचा समावेश असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
बिहारमध्ये वीज पडण्याच्या घटनांमध्ये किमान १० जणांचा मृत्यू झाला. राज्यातील अनेक भागांत मेघगर्जनेसह पाऊस आणि वीज पडण्याच्या घटना नोंदविण्यात आल्या असून प्रशासनाने नागरिकांना खराब हवामानात सुरक्षित ठिकाणी राहण्याचे आवाहन केले आहे.
दिल्ली-एनसीआर, हरियाणा आणि आसपासच्या भागांत वादळी वाऱ्यासह झालेल्या पावसामुळे तापमानात घट झाली. अनेक भागांत रात्री ताशी ७० ते ८० किलोमीटर वेगाने वारे वाहिले.
वेगवान वाऱ्यांमुळे अनेक ठिकाणी झाडे उन्मळून पडली, वीज खांबांचे नुकसान झाले आणि काही भागांतील वीजपुरवठाही प्रभावित झाला.
हवामान विभागानुसार, राजस्थानातील अनेक भागांत धुळीच्या वादळाची शक्यता कायम आहे. महाराष्ट्रालगतच्या कोकण आणि गोवा परिसरात दमट हवामान राहण्याचा अंदाज आहे.
कर्नाटक आणि केरळच्या किनारी भागांत समुद्राकडून वेगवान वारे वाहण्याची शक्यता आहे. तेलंगणा, विदर्भ आणि आंध्र प्रदेशच्या किनारी जिल्ह्यांमध्ये उष्णतेची लाट कायम राहू शकते. या भागांत कमाल तापमान ४० ते ४५ अंश सेल्सियसदरम्यान राहण्याची शक्यता आहे.
अमेरिकेची हवामान संस्था नॅशनल ओशनिक अँड अॅटमॉस्फेरिक अॅडमिनिस्ट्रेशन (NOAA) यांनी प्रशांत महासागरात अल निनोची स्थिती निर्माण झाल्याची पुष्टी केली आहे. समुद्राच्या पृष्ठभागावरील वाढत्या तापमानामुळे अल निनो सक्रिय झाल्याचे वैज्ञानिकांनी सांगितले असून वर्षाअखेरीस तो अधिक तीव्र होण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, यावेळचा अल निनो १९९७-९८ मधील ऐतिहासिक अल निनोइतका किंवा त्याहून अधिक प्रभावी ठरू शकतो. संस्थेनुसार, १९५० नंतरच्या सर्वाधिक प्रभावी अल निनो घटनांमध्ये त्याचा समावेश होण्याची सुमारे ६३ टक्के शक्यता आहे.
अल निनोचा परिणाम अनेक देशांतील पर्जन्यमान, तापमान आणि कृषी उत्पादनावर होऊ शकतो. भारतातील त्याच्या परिणामांवर हवामान तज्ज्ञ सतत लक्ष ठेवून आहेत.
देशातील अनेक भागांत पाऊस सुरू झाला असला तरी उष्णतेचा प्रभाव पूर्णपणे कमी झालेला नाही. उत्तर प्रदेश, दिल्ली, राजस्थान, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, गुजरात, पंजाब, छत्तीसगड, ओडिशा, तेलंगणा आणि हरियाणा येथील अनेक शहरांमध्ये कमाल तापमान अद्याप ४० अंश सेल्सियसपेक्षा जास्त नोंदविण्यात आले आहे.
पंजाबमधील बठिंडा येथे देशातील सर्वाधिक ४६.२ अंश सेल्सियस तापमानाची नोंद झाली. याशिवाय राजस्थानमधील श्रीगंगानगर, महाराष्ट्रातील वर्धा, उत्तर प्रदेशातील झांसी आणि मध्य प्रदेशातील खजुराहो येथेही तापमान सामान्यपेक्षा अधिक राहिले.
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, पुढील दोन दिवस उत्तर भारतातील अनेक राज्यांत वादळी वाऱ्यासह पावसाची शक्यता कायम राहील. दिल्ली, पंजाब, हरियाणा, राजस्थान आणि उत्तर प्रदेशमध्ये मेघगर्जनेसह पाऊस होऊ शकतो. तसेच ताशी ५० ते ७० किलोमीटर वेगाने वारे वाहण्याचा अंदाज आहे.
जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंडच्या डोंगराळ भागांत पावसासह गारपीट होण्याची शक्यता आहे. बिहार, झारखंड आणि ओडिशामध्ये वादळी वाऱ्यासह चांगल्या पावसाचा अंदाज असून काही ठिकाणी मुसळधार पाऊस होऊ शकतो.
दक्षिण भारतात केरळ, कर्नाटक, तामिळनाडू आणि तेलंगणामध्ये मान्सूनच्या हालचाली सक्रिय राहतील. विशेषतः केरळ आणि कर्नाटकच्या किनारी जिल्ह्यांमध्ये मुसळधार पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
देशभरात मान्सूनची प्रगती सुरू असून हवामान विभागाने नागरिकांना नियमित हवामान अद्यतनांवर लक्ष ठेवण्याचे आणि प्रशासनाने जारी केलेल्या सुरक्षा सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे.
