उत्तर प्रदेशातील प्रसिद्ध आंबा संस्कृती, फलोत्पादन आणि कृषी उत्पादनांना जागतिक स्तरावर ओळख मिळवून देण्याच्या उद्देशाने आज उत्तर प्रदेश आंबा महोत्सवाचा शुभारंभ होणार आहे. मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या हस्ते या महोत्सवाचे उद्घाटन होणार असून, राज्यातील विविध जिल्ह्यांतून आणलेल्या 800 हून अधिक आंब्यांच्या जाती एकाच व्यासपीठावर प्रदर्शित केल्या जाणार आहेत. या महोत्सवाचा उद्देश आंब्यांच्या विविधतेचे प्रदर्शन करण्याबरोबरच शेतकरी, बागायतदार आणि उत्पादकांना राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेशी जोडणे हा आहे.
उत्तर प्रदेश हा देशातील सर्वात मोठ्या आंबा उत्पादक राज्यांपैकी एक आहे. येथे दशहरी, लंगडा, चौसा, सफेदा, अम्रपाली, मल्लिका, रामकेला आणि फजली यांसह अनेक प्रसिद्ध आंबा जातींची मोठ्या प्रमाणावर लागवड केली जाते. राज्यातील विविध भागांतील हवामान आणि मातीच्या वैशिष्ट्यांमुळे येथे शेकडो पारंपरिक तसेच सुधारित आंबा जाती विकसित झाल्या आहेत. या वैशिष्ट्यांचे राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रदर्शन करण्यासाठी दरवर्षी आंबा महोत्सवाचे आयोजन केले जाते.
यंदाच्या महोत्सवात 800 हून अधिक आंब्यांच्या जाती प्रदर्शित केल्या जाणार आहेत. यामध्ये पारंपरिक, दुर्मिळ, संशोधन संस्थांनी विकसित केलेल्या नवीन जाती तसेच व्यावसायिकदृष्ट्या लोकप्रिय जातींचा समावेश असेल. अभ्यागतांना विविध आंबा जातींचा रंग, आकार, चव, सुगंध आणि वैशिष्ट्ये एकाच ठिकाणी पाहण्याची संधी मिळणार आहे. फलोत्पादन तज्ज्ञ विविध जातींची वैशिष्ट्ये आणि त्यांच्या लागवडीच्या तंत्रज्ञानाबाबत माहिती देतील.
महोत्सवाचा प्रमुख उद्देश उत्तर प्रदेशातील आंबा उत्पादकांना मोठ्या बाजारपेठांपर्यंत पोहोच उपलब्ध करून देणे हा आहे. या आयोजनात देश-विदेशातील खरेदीदार, निर्यातदार, कृषी तज्ज्ञ, अन्न प्रक्रिया उद्योगाशी संबंधित प्रतिनिधी आणि व्यापारी संस्थांचे सदस्य सहभागी होऊ शकतात. यामुळे शेतकरी आणि उत्पादकांना संभाव्य खरेदीदारांसमोर आपली उत्पादने थेट सादर करण्याची संधी मिळेल. या व्यासपीठाद्वारे अनेक व्यावसायिक करार आणि नवीन व्यापारी संपर्क प्रस्थापित होण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.
महोत्सवात आंब्यापासून तयार करण्यात येणाऱ्या विविध मूल्यवर्धित उत्पादनांचेही प्रदर्शन होणार आहे. आंब्याचा पल्प, ज्यूस, लोणचे, जॅम, स्क्वॅश, कँडी, वाळवलेल्या आंब्यापासून तयार केलेली उत्पादने तसेच इतर प्रक्रिया केलेल्या खाद्यपदार्थांचे स्टॉल उभारले जाणार आहेत. ताज्या फळांच्या विक्रीबरोबरच प्रक्रिया उद्योगाद्वारे उत्पन्न वाढविण्याच्या संधींबाबत शेतकऱ्यांना माहिती देणे हा यामागील उद्देश आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, शेतकऱ्यांना प्रभावी विपणन, आधुनिक पॅकेजिंग, कोल्ड चेन, निर्यात सुविधा आणि दर्जेदार प्रक्रिया यांची माहिती उपलब्ध झाल्यास उत्तर प्रदेशातील आंब्याला आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत अधिक बळकट ओळख मिळू शकते. महोत्सवात या विषयांवरील तांत्रिक सत्रे, परिचर्चा आणि तज्ज्ञांची व्याख्याने आयोजित होण्याची शक्यता आहे.
राज्य सरकारचा प्रयत्न फलोत्पादन क्षेत्राला आधुनिक तंत्रज्ञानाशी जोडून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविण्याचा आहे. त्याअनुषंगाने आंबा उत्पादकांना नवीन लागवड तंत्रज्ञान, रोग व्यवस्थापन, सेंद्रिय उत्पादन, निर्यात मानके आणि गुणवत्ता नियंत्रण याबाबत माहिती दिली जाणार आहे. यामुळे लघु आणि मध्यम स्तरावरील बागायतदारांनाही जागतिक बाजारपेठेच्या मागणीनुसार उत्पादन करण्यास मदत मिळेल.
महोत्सवात विविध जिल्ह्यांतील प्रसिद्ध आंबा जातींच्या प्रदर्शनासोबतच चव परीक्षण, स्पर्धा आणि जनजागृती कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात येणार आहे. यामुळे अभ्यागतांना उत्तर प्रदेशच्या समृद्ध फलोत्पादन परंपरेची आणि आंब्याच्या जैवविविधतेची माहिती मिळेल.
कृषी आणि फलोत्पादन क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, अशा प्रकारचे आयोजन शेतकरी आणि बाजारपेठ यांच्यातील दरी कमी करण्यास मदत करते. उत्पादकांना थेट खरेदीदार, निर्यातदार आणि उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधींशी संपर्क साधण्याची संधी मिळाल्याने त्यांच्या उत्पादनाला अधिक चांगला दर मिळण्याची शक्यता वाढते. तसेच नवीन तंत्रज्ञान आणि बाजारपेठेतील मागणीची माहितीही उपलब्ध होते.
मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या हस्ते सुरू होणारा हा महोत्सव उत्तर प्रदेशच्या फलोत्पादन क्षमतेला, आंबा उत्पादनाला आणि कृषीआधारित उद्योगांना नवी ओळख देण्याच्या दिशेने एक उपक्रम आहे. या आयोजनामुळे राज्यातील आंबा उत्पादकांना आर्थिक लाभ मिळण्याबरोबरच उत्तर प्रदेशातील आंब्याची राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील ओळख अधिक दृढ होण्याची अपेक्षा सरकारने व्यक्त केली आहे.
