दक्षिण अमेरिकेतील व्हेनेझुएलामध्ये बुधवारी सायंकाळी काही सेकंदांच्या अंतराने 7.2 आणि 7.5 रिश्टर तीव्रतेचे दोन शक्तिशाली भूकंप झाले. अमेरिकन भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण (USGS) नुसार दोन्ही भूकंपांचे केंद्र राजधानी कराकासपासून सुमारे 290 किलोमीटर पश्चिमेकडील भागात होते. भूकंपाचे धक्के देशातील अनेक भागांत जाणवले असून प्राथमिक अहवालांनुसार अनेक इमारतींचे नुकसान झाले आहे, तर काही बहुमजली इमारती पूर्णपणे कोसळल्या आहेत. प्रशासनाने प्रभावित भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर मदत व बचाव कार्य सुरू केले आहे.
USGS च्या प्राथमिक अहवालानुसार या आपत्तीत 10,000 हून अधिक लोकांचा मृत्यू होण्याची शक्यता 44 टक्क्यांपर्यंत असून, एक लाखांहून अधिक लोकांचा मृत्यू होण्याची शक्यता सुमारे 30 टक्के असल्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. मात्र, हे केवळ प्राथमिक अंदाज असून व्हेनेझुएला सरकारने अद्याप मृत किंवा जखमींच्या अधिकृत संख्येची पुष्टी केलेली नाही. अनेक भागांशी संपर्क तुटल्यामुळे प्रत्यक्ष नुकसानाचा अंदाज लावण्यासाठी वेळ लागणार असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
राजधानी कराकास हा सर्वाधिक प्रभावित शहरांपैकी एक आहे. भूकंपामुळे अनेक इमारतींना तडे गेले असून काही इमारती कोसळल्या आहेत. स्थानिक माध्यमांच्या वृत्तानुसार कराकास आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या छताचा एक भाग कोसळला असून सुरक्षेच्या कारणास्तव विमानतळ तातडीने बंद करण्यात आला. अनेक सरकारी कार्यालये आणि खासगी आस्थापनांमधून लोकांना बाहेर काढण्यात आले असून आफ्टरशॉक्सच्या भीतीमुळे नागरिक खुले मैदानांमध्ये जमले आहेत.
भूकंपानंतर कार्यवाहक राष्ट्राध्यक्ष डेल्सी रोड्रिग्ज यांनी संपूर्ण देशात राष्ट्रीय आणीबाणी जाहीर केली. राष्ट्राला उद्देशून केलेल्या भाषणात त्यांनी प्रभावित भागांतील मदत व बचाव कार्याला प्राधान्य दिले जात असल्याचे सांगितले. त्यांनी डॉक्टर, परिचारिका आणि आपत्कालीन सेवांशी संबंधित कर्मचाऱ्यांना तातडीने सेवेत रुजू होण्याचे आवाहन केले. अनेक देशांनी व्हेनेझुएलाशी संपर्क साधून मदत आणि संवेदना व्यक्त केल्याची माहितीही त्यांनी दिली. सरकारने लष्कर आणि राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दलालाही मदतकार्यात तैनात केले आहे.
कराकास आणि आसपासच्या भागांमध्ये बचाव पथके ढिगाऱ्याखाली अडकलेल्या लोकांचा शोध घेत आहेत. चाकाओ नगरपालिकेचे महापौर गुस्तावो ड्यूके यांनी प्राथमिक तासांमध्ये किमान 18 जणांची सुरक्षित सुटका करण्यात आल्याचे सांगितले. 500 हून अधिक बचाव कर्मचारी विविध ठिकाणी शोध आणि मदत कार्यात सहभागी आहेत. जड यंत्रसामग्री, शोधी कुत्रे आणि विशेष उपकरणांच्या मदतीने ढिगाऱ्याखाली अडकलेल्यांचा शोध सुरू आहे. रात्रभर चाललेल्या मोहिमेदरम्यान अनेकांना रुग्णालयात दाखल करण्यात आले असून काही जण गंभीर जखमी असल्याचे सांगितले जात आहे.
काराबोबो राज्याची राजधानी व्हॅलेन्सियामध्ये राहणाऱ्या 68 वर्षीय लुइसा मार्टिनेज यांनी संपूर्ण घर कोणत्याही क्षणी कोसळेल असे वाटल्याचे सांगितले. त्यांच्या मते संपूर्ण कुटुंब एकमेकांना घट्ट धरून बसले आणि जीव वाचावा यासाठी प्रार्थना करू लागले. आयुष्यात प्रथमच इतका शक्तिशाली भूकंप जाणवल्याचे त्यांनी सांगितले. इतर अनेकांनीही इमारती जोरात हलत असल्याचे आणि नेमके कुठे जावे हे समजत नसल्याचे सांगितले.
तज्ज्ञांच्या मते 7.5 रिश्टर तीव्रतेचा भूकंप अत्यंत धोकादायक श्रेणीत मोडतो. रिश्टर मापनपद्धतीवरील प्रत्येक एका अंकाची वाढ ऊर्जेत अनेक पटींनी वाढ दर्शवते. त्यामुळे 7.5 तीव्रतेचा भूकंप 6.5 तीव्रतेच्या भूकंपापेक्षा अनेक पटींनी अधिक विध्वंसक परिणाम करू शकतो. अशा परिस्थितीत उंच इमारती, पूल, रस्ते आणि इतर पायाभूत सुविधांचे मोठे नुकसान होण्याची शक्यता असते. मोठ्या भूकंपानंतर होणारे आफ्टरशॉक्स आधीच कमकुवत झालेल्या संरचनांसाठी अधिक धोकादायक ठरू शकतात.
भूकंपानंतर अमेरिकन सुनामी चेतावणी केंद्राने प्रारंभी भूकंपकेंद्रापासून सुमारे 300 किलोमीटर परिसरातील किनारी भागांसाठी इशारा जारी केला होता. प्यूर्टो रिको आणि व्हर्जिन आयलंड्ससाठीही खबरदारीचा अलर्ट देण्यात आला होता. मात्र नंतरच्या अद्ययावत माहितीनुसार कोणत्याही किनारी भागासाठी सुनामीचा धोका नसल्याचे सांगण्यात आले. प्रशासनाने नागरिकांना सतर्क राहण्याचा सल्ला दिला आहे.
याचदरम्यान जपानमध्ये 6.9 रिश्टर तीव्रतेचा भूकंप नोंदविण्यात आला. अमेरिकन भूवैज्ञानिक सर्वेक्षणानुसार त्याचे केंद्र कुजी शहराच्या ईशान्य दिशेला होते. जपानमध्ये मोठ्या प्रमाणावर नुकसान किंवा जीवितहानी झाल्याची माहिती मिळालेली नाही. खबरदारीचा उपाय म्हणून रेल्वे सेवा तात्पुरती थांबविण्यात आली असून पायाभूत सुविधांची तपासणी सुरू करण्यात आली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते व्हेनेझुएलामधील हा भूकंप देशातील मागील 126 वर्षांतील सर्वात शक्तिशाली भूकंपांपैकी एक मानला जात आहे. यापूर्वी 1900 मध्ये 7.7 तीव्रतेचा भूकंप नोंदविण्यात आला होता, तर 1967 मधील 6.6 तीव्रतेच्या भूकंपात 200 हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला होता. सध्या प्रभावित भागांमध्ये मदत आणि बचाव कार्य सुरू असून येत्या काही तासांत नुकसानीचे अधिक स्पष्ट चित्र समोर येण्याची अपेक्षा प्रशासनाने व्यक्त केली आहे.
