અલ્બાનિયાની રાજધાની તિરાનામાં મોટા લક્ઝરી તટીય વિકાસ પ્રોજેક્ટ સામે ચાલી રહેલું વિરોધ પ્રદર્શન તેના 100મા દિવસે હિંસક બન્યું. મંગળવારે પોલીસે પ્રદર્શનકારીઓને સંસદ સુધી પહોંચતા અટકાવ્યા. પ્રદર્શનકારીઓ સંસદ તરફ આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા, પરંતુ રાજધાનીના કેન્દ્રમાં પોલીસ બેરિકેડિંગને કારણે તેમનો માર્ગ રોકવામાં આવ્યો.
અલ્બાનિયાની સંસદ ઉનાળાની રજા બાદ ફરીથી કામકાજ માટે ખૂલ્યાના દિવસે આ વિરોધ યોજાયો હતો. પ્રદર્શનકારીઓએ પોલીસ બેરિકેડનો વિરોધ કર્યો. રમખાણ વિરોધી સાધનોથી સજ્જ પોલીસકર્મીઓ પર અંડા અને ટામેટાં ફેંકવામાં આવ્યા, જેના પગલે સ્થિતિ તંગ બની હતી. પોલીસે ભીડને સંસદથી દૂર રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
વિરોધ દરમિયાન સંસદ ભવન તરફ જઈ રહેલા સાંસદોની કારોને પણ ભીડનો સામનો કરવો પડ્યો. પ્રદર્શનકારીઓએ સાંસદોને લઈ જતી કારો પર પ્લાસ્ટિકની પાણીની બોટલો ફેંકી હતી. ત્યારબાદ પોલીસે હસ્તક્ષેપ કરીને સાંસદોની કારોને આગળ વધવા માટે માર્ગ આપ્યો હતો.
પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે તણાવ વધતા અનેક પ્રદર્શનકારીઓને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા. જોકે ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર તે સમયે કેટલા લોકોને સત્તાવાર રીતે ધરપકડ કરવામાં આવી હતી તે સ્પષ્ટ નહોતું.
આ વિરોધ પ્રદર્શનને ‘ફ્લેમિંગો રિવોલ્યુશન’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. પ્રદર્શનકારીઓના હાથમાં ફ્લેમિંગો એટલે કે ગુલાબી પક્ષીના આકારવાળા પોસ્ટર અને સંકેતો જોવા મળે છે. પ્રદર્શનકારીઓનું કહેવું છે કે પ્રસ્તાવિત તટીય વિકાસથી આ પક્ષીને નુકસાન થઈ શકે છે.
આ કારણસર ફ્લેમિંગો આ આંદોલનનું મુખ્ય પ્રતીક બની ગયું છે. તિરાનામાં સતત થઈ રહેલા પ્રદર્શનોમાં પ્રદર્શનકારીઓ આ પ્રતીકો દ્વારા પર્યાવરણ સંબંધિત પોતાની ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. ઓગસ્ટમાં અલ્બાનિયાના વડાપ્રધાન કાર્યાલય સામે પણ પ્રદર્શનકારીઓને ફ્લેમિંગોના આકારવાળા પ્લેકાર્ડ સાથે પ્રદર્શન કરતા જોવામાં આવ્યા હતા.
વિરોધનું કેન્દ્ર એક મોટા લક્ઝરી તટીય વિકાસ પ્રોજેક્ટને લઈને છે, જેને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈ જારેડ કુશનર સાથે જોડવામાં આવી રહ્યો છે. પ્રદર્શનકારીઓ આ પ્રોજેક્ટને રોકવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
અલ્બાનિયાના અધિકારીઓએ પ્રોજેક્ટમાં કુશનરની ભૂમિકા અંગે વિગતવાર માહિતી જાહેરમાં આપી નથી. જોકે, ટ્રમ્પની પુત્રી ઇવાંકા ટ્રમ્પ પોતાના પરિવારની આ પ્રોજેક્ટમાં ભાગીદારી વિશે વાત કરી ચૂકી છે. તેમણે તેને “incredible project” ગણાવ્યો છે.
પ્રદર્શનકારીઓની મુખ્ય આપત્તિ પ્રોજેક્ટની સંભવિત પર્યાવરણીય અસરને લઈને છે. તેમનું કહેવું છે કે આટલો મોટો તટીય વિકાસ વિસ્તારના પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આ ઉપરાંત, ટીકાકારોને આશંકા છે કે તેના કારણે સામાન્ય લોકો માટે સમુદ્રકિનારે જાહેર પહોંચ પણ મર્યાદિત થઈ શકે છે.
આ મુદ્દાને લઈને જ વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ થયું હતું. શરૂઆતમાં તિરાનામાં યોજાતા રાત્રિકાળીન પ્રદર્શનોનું મુખ્ય કેન્દ્ર આ વિકાસ પ્રોજેક્ટ હતો. જોકે સમય જતાં આ આંદોલન માત્ર પ્રોજેક્ટના વિરોધ સુધી મર્યાદિત રહ્યું નથી અને અલ્બાનિયાની લાંબા સમયથી સત્તામાં રહેલી સોશિયલિસ્ટ સરકાર માટે મોટી રાજકીય પડકાર બની ગયું છે.
આ આંદોલનમાં વડાપ્રધાન એડી રામા પણ પ્રદર્શનકારીઓના નિશાના પર છે. રામા આ રોકાણ પ્રોજેક્ટના મજબૂત સમર્થક છે. તેમનો તર્ક છે કે આ પ્રોજેક્ટ અલ્બાનિયાને આધુનિક બનાવવામાં મદદ કરશે.
અલ્બાનિયાએ દાયકાઓ સુધી સામ્યવાદી અલગાવનો સામનો કર્યો છે. વડાપ્રધાન રામાનું માનવું છે કે આ પ્રકારનું રોકાણ દેશના આધુનિકીકરણમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. બીજી તરફ, પ્રદર્શનકારીઓ પ્રોજેક્ટને લઈને પોતાની પર્યાવરણીય અને જાહેર પહોંચ સંબંધિત ચિંતાઓ પર અડગ છે.
વિરોધ હવે માત્ર તટીય વિકાસ પ્રોજેક્ટ સુધી મર્યાદિત રાજકીય મુદ્દો રહ્યો નથી. આંદોલનમાં સામેલ લોકોએ દેશમાં પરિવર્તન, યુવાનોની મુશ્કેલીઓ અને વધતી સમસ્યાઓને પણ મુખ્ય મુદ્દા બનાવ્યા છે.
પ્રદર્શનકારી એલિડોન મેહમેતાજે કહ્યું કે યુવાનો સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે, જીવન વધુ મુશ્કેલ બની રહ્યું છે અને સરકાર તેમની વાત સાંભળતી નથી. તેમના અનુસાર, પ્રદર્શનકારીઓ વધુ સારા ભવિષ્યની માંગ કરી રહ્યા છે અને તેમનું માનવું છે કે અલ્બાનિયા આનાથી વધુ સારી સ્થિતિમાં પહોંચી શકે છે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે પ્રદર્શનકારીઓ વધારે માંગ કરી રહ્યા નથી, પરંતુ તેઓ અલ્બાનિયાના નાગરિકો, દેશ અને ભવિષ્ય માટે વધુ સારી પરિસ્થિતિ ઇચ્છે છે. આથી આંદોલનમાં વિકાસ પ્રોજેક્ટની સાથે વ્યાપક સામાજિક અને રાજકીય અસંતોષ પણ જોડાયો હોવાનું જણાય છે.
મંગળવારે સંસદની બહાર તણાવ વચ્ચે પ્રદર્શનકારીઓએ “Arrest Rama!”ના નારા લગાવ્યા. આ નારા તે સમયે લગાવવામાં આવ્યા જ્યારે પોલીસ સાંસદોને સંસદ ભવન સુધી પહોંચાડવા અને ત્યાંથી પરત લઈ જવા માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થા સંભાળી રહી હતી.
પોલીસની હાજરી અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચેના ટકરાવને કારણે સ્થિતિ તંગ રહી હતી. પ્રદર્શનકારીઓ દ્વારા પોલીસ પર અંડા અને ટામેટાં ફેંકવામાં આવ્યા તથા સાંસદોની કારો પર પાણીની બોટલો ફેંકવામાં આવ્યા બાદ પોલીસે સંસદ તરફ આગળ વધતી ભીડને રોકવા માટે હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો.
100 દિવસ સુધી ચાલુ રહ્યા બાદ આ આંદોલન અલ્બાનિયાની રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ પડકાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. તેની શરૂઆત મોટા તટીય વિકાસ પ્રોજેક્ટના વિરોધથી થઈ હતી, પરંતુ હવે તેમાં સરકારની નીતિઓ, પર્યાવરણ સંરક્ષણ, જાહેર સમુદ્રતટ સુધી પહોંચ અને દેશના ભવિષ્યને લઈને વ્યાપક અસંતોષ પણ સામેલ છે.
વડાપ્રધાન એડી રામા જ્યાં રોકાણને દેશના આધુનિકીકરણ સાથે જોડે છે, ત્યાં પ્રદર્શનકારીઓ પ્રોજેક્ટની પર્યાવરણીય અસર અને જાહેર હિત સાથે જોડાયેલા પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યા છે. આંદોલનનું ‘ફ્લેમિંગો’ પ્રતીક આ પર્યાવરણીય ચિંતાને દર્શાવે છે.
મંગળવારની હિંસક અથડામણો અને પ્રદર્શનકારીઓની કસ્ટડી બાદ હવે આ આંદોલનનું આગામી તબક્કું મહત્વપૂર્ણ રહેશે. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, પ્રદર્શનકારીઓ પ્રોજેક્ટ રોકવાની અને સરકાર પર દબાણ જાળવી રાખવાની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે સરકાર રોકાણ પ્રોજેક્ટના સમર્થનમાં છે.
