ભારત અને રશિયાએ સિવિલ પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે સહયોગ માટે MoU અને લશ્કરી લોજિસ્ટિક્સ RELOS કરારને મંજૂરી આપી. જેનાથી કુડનકુલમમાં રિએક્ટર નિર્માણ, નાના મોડ્યુલર રિએક્ટર અને તકનીકી સહયોગથી ઊર્જા અને સુરક્ષા ક્ષેત્રો મજબૂત બનશે.
India-Russia Meet: ભારત અને રશિયા વચ્ચે સિવિલ પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. રશિયન કેબિનેટે રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની ચાર-પાંચ ડિસેમ્બરની ભારત યાત્રા દરમિયાન એક સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવાને મંજૂરી આપી દીધી છે. આ પગલું બંને દેશો વચ્ચે ઊર્જા અને તકનીકી ક્ષેત્રે સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ભારતીય મીડિયા અનુસાર, રશિયાની સરકારી પરમાણુ ઊર્જા કંપની 'રોસએટમ'ને આ MoU પર ભારતના સંબંધિત અધિકારીઓ સાથે હસ્તાક્ષર કરવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે.
કુડનકુલમમાં રિએક્ટર નિર્માણ પર નવી પહેલ
રોસએટમ કંપની તમિલનાડુમાં કુડનકુલમ પરમાણુ ઊર્જા પરિયોજના હેઠળ અનેક રિએક્ટરનું નિર્માણ કરી રહી છે. આ નવા MoU હેઠળ કંપની નાના મોડ્યુલર રિએક્ટરો (Small Modular Reactors)ના નિર્માણ અને અન્ય તકનીકી સહયોગની દરખાસ્તો પણ ભારતીય પક્ષ સાથે શેર કરશે. ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવે જણાવ્યું કે રોસએટમના સીઈઓ અલેક્સી લિગાચેવ ભારતની યાત્રા પર જઈ રહ્યા છે અને નવી દિલ્હીમાં યોજાનારી શિખર વાર્તામાં સહયોગના વિસ્તૃત પ્રસ્તાવો રજૂ કરશે.
અગાઉના અહેવાલોમાં એ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે રોસએટમ ભારતમાં રશિયન-ડિઝાઇનવાળા અદ્યતન રિએક્ટરોના સ્થાનિકીકરણ (Localization) માટે પણ તૈયાર છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારતમાં તકનીકી નિર્માણ અને સંચાલનમાં ભારતીય નિષ્ણાતોની ભાગીદારી વધશે અને દેશમાં પરમાણુ ઊર્જા ક્ષેત્રનો વિકાસ વધુ ઝડપી બનશે.
રશિયાનો મોટો મિલિટરી લોજિસ્ટિક્સ કરાર
રશિયાની સ્ટેટ ડુમાએ પુતિનની ભારત યાત્રાના થોડા દિવસો પહેલા ભારત સાથેના એક મોટા મિલિટરી લોજિસ્ટિક્સ કરારને પણ મંજૂરી આપી છે. આ કરારનું નામ રેસિપ્રોકલ એક્સચેન્જ ઓફ લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ (RELOS) છે. આ કરાર 18 ફેબ્રુઆરીના રોજ હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યો હતો અને તાજેતરમાં પ્રધાનમંત્રી મિખાઇલ મિશુસ્ટિને તેને મંજૂરી માટે રજૂ કર્યો હતો.
સ્ટેટ ડુમાના સ્પીકર વ્યાચેસ્લાવ વોલોડિને જણાવ્યું હતું કે આ પગલું બંને દેશોની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી (Strategic Partnership)ની શક્તિ દર્શાવે છે. તેમણે ભારત-રશિયાના સંબંધોને "વ્યૂહાત્મક અને વ્યાપક" ગણાવ્યા અને કહ્યું કે આ કરારનું બહાલી (ratification) ઊંડા સહયોગની દિશામાં એક વધુ પગલું છે.
RELOS કરારનું મહત્વ
RELOS કરાર હેઠળ બંને દેશોને તેમની લશ્કરી સુવિધાઓનો સંયુક્ત ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી મળશે. આમાં એરક્રાફ્ટ, જહાજો અને અન્ય ફોર્મેશનનો સમાવેશ થાય છે. તેના દ્વારા સંયુક્ત કવાયત, તાલીમ કાર્યક્રમો, માનવતાવાદી કામગીરી અને આપત્તિ-રાહત મિશન જેવી પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરી શકાશે.
