ઇઝરાયેલની સંસદીય ચૂંટણીમાં બપોરે 12 વાગ્યા સુધી 31.5 ટકા મતદાન, 1977 પછીનો સર્વોચ્ચ આંકડો
ઇઝરાયેલમાં મંગળવારે નવી સંસદની ચૂંટણી માટે મતદાન ચાલી રહ્યું છે. સવારથી જ મતદાન મથકો પર મતદારોની નોંધપાત્ર ભાગીદારી જોવા મળી હતી. કેન્દ્રીય ચૂંટણી સમિતિના જણાવ્યા અનુસાર, સ્થાનિક સમય મુજબ બપોરે 12 વાગ્યા સુધીમાં 31.5 ટકા મતદારોએ પોતાના મતાધિકારનો ઉપયોગ કર્યો હતો. 1977 પછી આ સમય સુધી નોંધાયેલું આ સર્વોચ્ચ મતદાન છે. જોકે, 1973માં બપોર સુધી 33.1 ટકા મતદાન નોંધાયું હતું. ચૂંટણીમાં વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુને પૂર્વ સેનાપ્રમુખ ગાદી આઇઝેનકોટ તરફથી પડકાર મળી રહ્યો છે. મતદાન રાત્રે 10 વાગ્યા સુધી ચાલુ રહેશે. ત્યારબાદ મતગણતરી અને નવી સરકારની રચનાની પ્રક્રિયા શરૂ થશે.
આ ચૂંટણીમાં શરૂઆતથી જ મતદાનની ગતિ નોંધપાત્ર રહી છે. સવારે 10 વાગ્યા સુધીમાં 16.7 ટકા મતદાન નોંધાયું હતું. મતદાનના પ્રથમ ત્રણ કલાકમાં આશરે 12 લાખ લોકોએ મતાધિકારનો ઉપયોગ કર્યો હતો. બપોરે 12 વાગ્યા સુધીમાં મતદાન વધીને 31.5 ટકા થયું હતું. 2022ની ચૂંટણીમાં આ જ સમય સુધી 28.4 ટકા મતદાન નોંધાયું હતું.
જોકે, 53 વર્ષ જૂનો મતદાનનો રેકોર્ડ તૂટ્યો હોવાનો દાવો યોગ્ય નથી. ચૂંટણી પંચના ઐતિહાસિક આંકડા અનુસાર, 1973માં બપોર સુધી 33.1 ટકા મતદાન થયું હતું. તેથી હાલનો 31.5 ટકાનો આંકડો 1977 પછીનો સર્વોચ્ચ છે.
વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ પોતાની લિકુડ પાર્ટી અને જમણેરી સહયોગીઓના સમર્થનથી સત્તામાં ટકી રહેવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, પૂર્વ સેનાપ્રમુખ ગાદી આઇઝેનકોટ પોતાની યાશાર પાર્ટી સાથે રાજકીય પરિવર્તનનું વચન આપી રહ્યા છે.
ચૂંટણી પહેલાંના અનેક સર્વેક્ષણોમાં આઇઝેનકોટના નેતૃત્વ હેઠળના વિપક્ષી પક્ષોને નેતન્યાહુના ગઠબંધન કરતાં વધુ બેઠકો મળવાનો અંદાજ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, કોઈપણ પક્ષ કે રાજકીય જૂથને સ્પષ્ટ બહુમતી મળવાની ખાતરી નથી. આવી સ્થિતિમાં નાના પક્ષો અને ચૂંટણી પછી થનારા ગઠબંધન કરારોની ભૂમિકા મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
ઇઝરાયેલની સંસદને નેસેટ કહેવામાં આવે છે. તેમાં કુલ 120 બેઠકો છે અને સરકાર રચવા માટે ઓછામાં ઓછા 61 સાંસદોના સમર્થનની જરૂર પડે છે. દેશમાં મતદારો સીધા વડાપ્રધાનની પસંદગી કરતા નથી. તેઓ રાજકીય પક્ષોની યાદીના પક્ષમાં મતદાન કરે છે. દેશભરમાં મળેલા માન્ય મતોના પ્રમાણમાં પક્ષોને સંસદની બેઠકો ફાળવવામાં આવે છે.
સંસદમાં પ્રતિનિધિત્વ મેળવવા માટે કોઈ પક્ષે ઓછામાં ઓછા 3.25 ટકા માન્ય મતો મેળવવા જરૂરી છે. ચૂંટણી પછી રાષ્ટ્રપતિ એવા નેતાને સરકાર રચવા માટે આમંત્રિત કરે છે, જે બહુમતીનો ટેકો મેળવવાની સૌથી વધુ સંભાવના ધરાવે છે.
2023માં હમાસના નેતૃત્વ હેઠળ થયેલો હુમલો અને તેને રોકવામાં ઇઝરાયેલની સુરક્ષા વ્યવસ્થાની નિષ્ફળતા ચૂંટણીના મુખ્ય મુદ્દાઓમાં સામેલ છે. વિપક્ષનો આરોપ છે કે નેતન્યાહુ સરકારે હુમલા પહેલાં સામે આવેલી સુરક્ષા સંબંધિત ખામીઓ માટે જવાબદારી નક્કી કરી નથી.
આઇઝેનકોટ અને અન્ય વિપક્ષી નેતાઓ સ્વતંત્ર રાષ્ટ્રીય તપાસ પંચની રચનાની માગ કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, નેતન્યાહુ ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન પોતાના લશ્કરી અને સુરક્ષા સંબંધિત નિર્ણયો પર ભાર મૂકી રહ્યા છે. આ મુદ્દે સરકારની જવાબદારી અને દેશની ભવિષ્યની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને લઈને મતદારો વચ્ચે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
ઇઝરાયેલમાં અતિ-રૂઢિચુસ્ત યહૂદી સમુદાય, જેને હરેદી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેના ધાર્મિક વિદ્યાર્થીઓને લશ્કરી સેવામાં મળતી છૂટ લાંબા સમયથી વિવાદનો વિષય રહી છે. અનેક ઇઝરાયેલી નાગરિકોનું માનવું છે કે સતત લશ્કરી સંઘર્ષો વચ્ચે સૈન્ય સેવાની જવાબદારી સમાજના તમામ વર્ગોમાં વહેંચવી જોઈએ.
નેતન્યાહુના ગઠબંધનમાં હરેદી સમુદાય સાથે સંકળાયેલા રાજકીય પક્ષો સામેલ છે. વિપક્ષ લશ્કરી ભરતીના નિયમોમાં ફેરફાર કરવાની અને ધાર્મિક વિદ્યાર્થીઓને આપવામાં આવતી છૂટ સમાપ્ત કરવાની માગ કરી રહ્યો છે. નવી સરકારની રચના પછી પણ આ મુદ્દે રાજકીય મતભેદો ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.
ન્યાયતંત્રની ભૂમિકા અને સુપ્રીમ કોર્ટની સત્તાઓ પણ ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહી છે. નેતન્યાહુ સરકારે અગાઉ ન્યાયિક વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેના વિરોધમાં દેશમાં મોટા પાયે પ્રદર્શનો થયાં હતાં.
સરકારના સમર્થકો આ ફેરફારોને ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓની સત્તા મજબૂત કરવાના પગલા તરીકે રજૂ કરે છે. વિરોધીઓનું કહેવું છે કે આવા ફેરફારોથી ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. વિપક્ષે સત્તામાં આવવા પર વિવાદાસ્પદ ન્યાયિક ફેરફારોની સમીક્ષા કરવાનું વચન આપ્યું છે.
બેન્જામિન નેતન્યાહુ ઇઝરાયેલી સેનાની વિશેષ કમાન્ડો ટુકડી સાયરેત મતકલમાં સેવા આપી ચૂક્યા છે. તેમના મોટા ભાઈ યોનાતન નેતન્યાહુનું 1976માં યુગાન્ડાના એન્ટેબેમાં બંધકોને મુક્ત કરાવવાના અભિયાન દરમિયાન મૃત્યુ થયું હતું.
ગાદી આઇઝેનકોટે પોતાની લશ્કરી કારકિર્દીની શરૂઆત ગોલાની બ્રિગેડથી કરી હતી. તેઓ 2015થી 2019 સુધી ઇઝરાયેલના સેનાપ્રમુખ રહ્યા હતા. ડિસેમ્બર 2023માં ગાઝા યુદ્ધ દરમિયાન તેમના પુત્ર ગાલનું મૃત્યુ થયું હતું. તેના બીજા દિવસે તેમના ભત્રીજા માઓર કોહેન આઇઝેનકોટનું પણ યુદ્ધમાં મૃત્યુ થયું હતું.
બંને નેતાઓનો લશ્કરી અનુભવ અને યુદ્ધ સાથે સંકળાયેલું વ્યક્તિગત નુકસાન તેમની જાહેર ઓળખનો હિસ્સો રહ્યું છે.
મતદાન પૂર્ણ થયા પછી પક્ષોને મળેલા મતોના આધારે સંસદની બેઠકો નક્કી કરવામાં આવશે. જોકે, સૌથી વધુ બેઠકો મેળવનારા પક્ષના નેતા આપમેળે વડાપ્રધાન બનતા નથી.
જો કોઈપણ રાજકીય જૂથને 61 સાંસદોનું સમર્થન નહીં મળે, તો સરકાર રચવા માટે લાંબી વાટાઘાટો કરવાની જરૂર પડી શકે છે. તેથી ઊંચા મતદાન અને શરૂઆતના ચૂંટણીલક્ષી સંકેતો છતાં, નેતન્યાહુ ફરી સત્તામાં આવશે કે આઇઝેનકોટ નવી સરકાર રચશે તે અંગે અત્યારે નિશ્ચિત નિર્ણય પર પહોંચવું વહેલું ગણાશે.
