અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વ્હાઇટ હાઉસમાં યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કી અને ઇઝરાયેલના પ્રધાનમંત્રી બેન્જામિન નેતન્યાહૂ સાથે અલગ-અલગ મુલાકાત કરી. વ્હાઇટ હાઉસે બંને બેઠકોને સકારાત્મક અને ઉપયોગી ગણાવી. આ મુલાકાતો એવા સમયે યોજાઈ જ્યારે યુક્રેનમાં રશિયા સાથેનું યુદ્ધ ચાલુ છે અને મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાનને લઈને વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક સુરક્ષા અંગેની ચિંતાઓ વધુ ગાઢ બની છે. બંને નેતાઓ અમેરિકા સેનેટર લિન્ડસે ગ્રાહમના અંતિમ સંસ્કારમાં ભાગ લેવા માટે વોશિંગ્ટન પહોંચ્યા હતા. ગ્રાહમ લાંબા સમય સુધી યુક્રેનને અમેરિકી સહાય અને ઇઝરાયેલના સમર્થનના મુખ્ય સમર્થકોમાં સામેલ રહ્યા હતા.
યુક્રેનની હવાઈ સુરક્ષા બેઠકનો મુખ્ય મુદ્દો રહી. રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કીએ ટ્રમ્પ સાથેની મુલાકાત દરમિયાન યુક્રેનની હવાઈ સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. રશિયા દ્વારા છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં ડ્રોન અને બેલિસ્ટિક મિસાઇલ હુમલાઓમાં વધારો થયા બાદ યુક્રેન સતત આધુનિક એર ડિફેન્સ સિસ્ટમોની માંગ કરી રહ્યું છે. બેઠક બાદ ઝેલેન્સ્કીએ જણાવ્યું કે ટ્રમ્પે યુક્રેનને પેટ્રિયટ ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલોના સ્થાનિક ઉત્પાદન માટે લાઇસન્સ આપવાની સંમતિ વ્યક્ત કરી છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે આ મુદ્દે અમેરિકી રક્ષા કંપનીઓના પ્રતિનિધિઓ સાથે પણ વિગતવાર ચર્ચા થઈ હતી અને બંને દેશો વચ્ચે સંયુક્ત ઉત્પાદન તરફ આગળ વધવાની આશા છે. જોકે અમેરિકી પ્રશાસને આ અંગે કોઈ ઔપચારિક જાહેરાત કરી નથી, પરંતુ ઝેલેન્સ્કીના નિવેદનને યુક્રેનની રક્ષા ક્ષમતા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
પેટ્રિયટ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ વિશ્વની સૌથી અદ્યતન રક્ષા પ્રણાલીઓમાંની એક માનવામાં આવે છે. તે બેલિસ્ટિક મિસાઇલો અને લાંબા અંતરથી થતા હવાઈ હુમલાઓને અટકાવવામાં સક્ષમ છે. રશિયાના સતત મિસાઇલ હુમલાઓને કારણે યુક્રેન લાંબા સમયથી આ પ્રણાલીઓની માંગ કરી રહ્યું છે.
એક પેટ્રિયટ બેટરી એકસાથે અનેક લક્ષ્યો પર નજર રાખી શકે છે અને તેમને ઇન્ટરસેપ્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. જોકે તેની કિંમત ખૂબ ઊંચી છે અને દરેક ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલની કિંમત અનેક મિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. યુક્રેનનું કહેવું છે કે દેશની અસરકારક સુરક્ષા માટે તેને મોટી સંખ્યામાં આવી પ્રણાલીઓની જરૂર છે.
વ્હાઇટ હાઉસની બેઠક પહેલાં ઝેલેન્સ્કીએ અમેરિકી કોંગ્રેસના બંને પક્ષોના સાંસદો સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી. આ દરમિયાન અમેરિકી સેનેટે રશિયાનું તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર પ્રતિબંધ લગાવવાના પ્રસ્તાવને ભારે સમર્થન આપ્યું. ઝેલેન્સ્કીએ તેને યુક્રેન માટે મજબૂત રાજકીય સમર્થન ગણાવતા કહ્યું કે આવા પગલાં રશિયા પર આર્થિક દબાણ વધારવામાં અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર મજબૂત કરવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
ઝેલેન્સ્કી સાથેની બેઠક બાદ ઇઝરાયેલના પ્રધાનમંત્રી બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ ટ્રમ્પ સાથે મુલાકાત કરી. બંને નેતાઓ વચ્ચેની મુખ્ય ચર્ચા ઈરાનની પ્રવૃત્તિઓ, પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને મધ્ય પૂર્વની પરિસ્થિતિ પર કેન્દ્રિત રહી. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે કેટલાક મુદ્દાઓ પર મતભેદો સામે આવ્યા હતા. ખાસ કરીને લેબનાનમાં સૈન્ય કાર્યવાહી અને યુદ્ધવિરામને લઈને બંને દેશોના અભિગમ અલગ જોવા મળ્યા હતા. તેમ છતાં બંને પક્ષોએ આ બેઠકને સકારાત્મક ગણાવી. બેઠક બાદ ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે ચર્ચા ખૂબ સારી રહી હતી. જ્યારે નેતન્યાહૂએ તેને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ સાથે થયેલી પોતાની સૌથી મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાઓમાંની એક ગણાવી.
નેતન્યાહૂએ બેઠક બાદ જણાવ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે આ બાબતે સ્પષ્ટ સહમતિ બની છે કે ઈરાનને પરમાણુ હથિયારો પ્રાપ્ત કરવા દેવામાં આવશે નહીં. તેમણે સંકેત આપ્યો કે પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને ભાવિ વ્યૂહરચના સંબંધિત અન્ય અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા થઈ હતી. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ મુદ્દે અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ વચ્ચેનું સંકલન આગામી સમયમાં મધ્ય પૂર્વની વ્યૂહાત્મક દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
બેઠકના થોડા સમય બાદ અમેરિકી સેનાએ દાવો કર્યો કે ઈરાની દળોએ મધ્ય પૂર્વમાં તૈનાત અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર મિસાઇલ હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેને સફળતાપૂર્વક નિષ્ફળ બનાવવામાં આવ્યો. અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર તમામ મિસાઇલોને માર્ગમાં જ ઇન્ટરસેપ્ટ કરી લેવામાં આવી હતી. આ દરમિયાન અમેરિકી અને સાઉદી દળોએ પૂર્વી ઇરાકમાં ઈરાન સમર્થિત જૂથો સામે કાર્યવાહી કરી, જેમના પર સાઉદી ઊર્જા સ્થાપનાઓ પર ડ્રોન હુમલાના આરોપ છે. આ ઘટનાઓને કારણે વિસ્તારમાં પહેલેથી જ રહેલો તણાવ વધુ વધ્યો છે. ઈરાન તરફથી આ દાવાઓ અંગે તાત્કાલિક કોઈ સત્તાવાર પ્રતિસાદ આપવામાં આવ્યો નથી.
આ મુલાકાતો એવા સમયે યોજાઈ છે જ્યારે વિશ્વ એકસાથે અનેક મોટા સુરક્ષા સંકટોનો સામનો કરી રહ્યું છે. એક તરફ યુક્રેનમાં યુદ્ધ ચાલુ છે તો બીજી તરફ મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન, ઇઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે વધતો તણાવ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થિરતા માટે પડકારરૂપ બન્યો છે. જો યુક્રેનને પેટ્રિયટ મિસાઇલોના સંયુક્ત ઉત્પાદનની મંજૂરી મળશે તો તેની રક્ષા ક્ષમતા મજબૂત બની શકે છે. બીજી તરફ ઈરાનના મુદ્દે અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે વધતું સંકલન આગામી મહિનાઓમાં પ્રાદેશિક સુરક્ષાના સમીકરણોને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
