2024 च्या अखेरीस पृथ्वीवर एका मोठ्या धोक्याची शक्यता वर्तवण्यात आली होती. शास्त्रज्ञांनी असा अंदाज लावला होता की ॲस्टेरॉइड 2024 YR4 हे 2032 पर्यंत पृथ्वीवर आदळू शकते. या भाकीतामुळे जगभरात चिंता वाढली होती, परंतु काही काळानंतर हा धोका पूर्णपणे टळला आणि लोकांनी सुटकेचा निश्वास टाकला.
ॲस्टेरॉइड 2024 YR4: सध्या अंतराळ शास्त्रज्ञांचे लक्ष एका अशा ॲस्टेरॉइडवर केंद्रित झाले आहे, जे आगामी वर्षांमध्ये चंद्रासाठी गंभीर धोका बनू शकते. ॲस्टेरॉइड 2024 YR4, ज्याला यापूर्वी 2032 मध्ये पृथ्वीशी संभाव्य टक्करीमुळे 'उच्च-धोकादायक वस्तू' मानले गेले होते, ते आता नवीन अंदाजानुसार चंद्राच्या दिशेने सरकत आहे. NASA आणि European Space Agency (ESA) या दोन्ही संस्था या ॲस्टेरॉइडवर लक्ष ठेवून आहेत आणि ताज्या आकडेवारीनुसार, ते चंद्रावर आदळण्याची सुमारे 4% शक्यता आहे.
तथापि, शास्त्रज्ञांनी हे देखील स्पष्ट केले आहे की, 96% शक्यता अशी आहे की हे ॲस्टेरॉइड कोणत्याही खगोलीय पिंडाला स्पर्श न करता अंतराळात पुढे जाईल, परंतु तरीही या छोट्या टक्केवारीने जागतिक स्तरावर चिंता वाढवली आहे.
धोक्याचा अंदाज कसा सुरू झाला?
2024 च्या अखेरीस शास्त्रज्ञांनी पहिल्यांदा ॲस्टेरॉइड 2024 YR4 चा शोध लावला होता. सुरुवातीच्या गणितानुसार, हे ॲस्टेरॉइड 2032 मध्ये पृथ्वीच्या जवळून धोकादायक पद्धतीने जाऊ शकते अशी शक्यता निर्माण झाली होती. काही काळानंतर कक्षीय गणितांमध्ये सुधारणा झाली आणि ही शक्यता जवळजवळ संपुष्टात आली. परंतु आता, नवीन ट्रॅकिंग अहवालानुसार हे ॲस्टेरॉइड चंद्राच्या मार्गाच्या खूप जवळ येत आहे. NASA चे म्हणणे आहे की ते वेगाने आपली दिशा बदलत आहे, आणि जर त्याची सध्याची कक्षा स्थिर राहिली तर 2032 पर्यंत ते चंद्राला स्पर्श करू शकते.
टक्करीची शक्यता किती खरी आहे?
ESA द्वारे जारी केलेल्या नवीनतम अहवालानुसार:
- चंद्रावर आदळण्याची शक्यता: 4%
- टकरी न होण्याची शक्यता: 96%
शास्त्रज्ञांचा अंदाज आहे की, 2026 पर्यंत या ॲस्टेरॉइडच्या कक्षेबद्दल अधिक अचूक माहिती मिळेल. तेव्हा ही टक्केवारी 0% पर्यंत खाली येऊ शकते किंवा 30% पर्यंत वाढू शकते, हे आगामी वर्षांमध्ये हे ॲस्टेरॉइड कोणत्या दिशेने पुढे सरकते यावर अवलंबून असेल.
जर टक्कर झाली तर चंद्रावर काय परिणाम होईल?
जर ॲस्टेरॉइड 2024 YR4 चंद्राच्या पृष्ठभागावर आदळले, तर या टक्करीचा परिणाम किरकोळ नसेल. असा अंदाज आहे की:
- चंद्रावर 0.5 ते 1 किलोमीटर खोल आणि रुंद खड्डा तयार होऊ शकतो.
- टक्करीच्या क्षणी अनेक टन ढिगारा (मलबा) अंतराळात पसरू शकतो.
हा ढिगारा पृथ्वीभोवती फिरणाऱ्या दळणवळण आणि हवामान उपग्रहांसाठी धोकादायक ठरू शकतो.
अंतराळात धूळ आणि खडकांचे प्रमाण वाढल्याने सूक्ष्म उल्का वर्षाव (तारे तुटल्यासारखे दृश्य) देखील दिसू शकतो. चंद्रावर वातावरण नसल्यामुळे तेथे कोणतेही भौतिक नुकसान किंवा हालचाल होणार नाही, परंतु पृथ्वीच्या अंतराळ पायाभूत सुविधांवर (स्पेस इंफ्रास्ट्रक्चर) याचा अप्रत्यक्ष परिणाम गंभीर असू शकतो.
धोका टाळता येऊ शकतो का?
NASA आणि ESA दोन्ही या संभाव्य धोक्याचा विचार करून अनेक पर्यायांवर चर्चा करत आहेत. यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
- ॲस्टेरॉइडचा मार्ग बदलणे (Deflection Mission): एक विशेष स्पेसक्राफ्ट पाठवून ॲस्टेरॉइडला हलके धक्का देऊन त्याची दिशा बदलता येऊ शकते. NASA ने यापूर्वी DART मिशनमध्ये असे केले आहे.
- काइनेटिक इम्पॅक्टरचा वापर: वेगाने पाठवलेल्या एखाद्या ठोस वस्तूला ॲस्टेरॉइडवर आदळवून त्याचा मार्ग बदलता येऊ शकतो.
- अंतिम पर्याय — न्यूक्लिअर डिव्हाइस: हा पर्याय अत्यंत धोकादायक आहे आणि याला केवळ अंतिम उपाय म्हणून पाहिले जात आहे. अद्याप कोणत्याही संस्थेने यावर सहमती दर्शवलेली नाही.
सध्याच्या वैज्ञानिक अंदाजानुसार, पृथ्वीसाठी कोणताही थेट धोका नाही. तरीही, चंद्रावरील संभाव्य टक्करीबाबत जागतिक अंतराळ संस्था सतर्क आहेत, कारण चंद्र हा पृथ्वीचा सर्वात मोठा नैसर्गिक उपग्रह आहे आणि अंतराळ मोहिमा तसेच दळणवळण पायाभूत सुविधांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
