छठपूर्वी भागलपूर रेल्वे स्थानकावरील रेल्वे परिचालन आणि प्रवासी सुविधांमध्ये बदल करण्याची तयारी सुरू आहे. प्लॅटफॉर्म क्रमांक २ आणि ३ वरील गाड्या एकाच वेळी उभ्या राहण्याच्या व्यवस्थेवर परिणाम होणार आहे. दुसरीकडे, स्थानकावर लिफ्ट बसवण्याचा प्रकल्प गेल्या सुमारे तीन महिन्यांपासून रखडला आहे. छठपूजेच्या काळात भागलपूर रेल्वे स्थानकावर प्रवाशांची गर्दी वाढण्याची शक्यता लक्षात घेता, रेल्वे परिचालन आणि प्रवाशांची ये-जा सुव्यवस्थित ठेवणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
भागलपूर रेल्वे स्थानकावर छठ महापर्वापूर्वी रेल्वे परिचालन आणि प्रवासी सुविधांशी संबंधित अनेक महत्त्वाचे बदल प्रस्तावित आहेत. सणासुदीच्या काळात प्रवाशांची वाढणारी संख्या लक्षात घेऊन प्लॅटफॉर्म क्रमांक २ आणि ३ वरील रेल्वे परिचालन व्यवस्थेत बदल करण्याची तयारी आहे. या दोन्ही प्लॅटफॉर्मवर एकाच वेळी गाड्या उभ्या राहण्याच्या व्यवस्थेवर परिणाम होणार असल्याने प्रवाशांना आपली गाडी पकडण्यासाठी अधिक सतर्क राहावे लागू शकते.
दुसरीकडे, प्रवाशांच्या सोयीसाठी स्थानकावर लिफ्ट बसवण्याचा प्रकल्प गेल्या सुमारे तीन महिन्यांपासून रखडला आहे. छठच्या काळात मोठ्या संख्येने प्रवासी भागलपूर येथे येण्याची आणि येथून इतर शहरांकडे रवाना होण्याची शक्यता असल्याने या सुविधा वेळेत पूर्ण करणे रेल्वेसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे.
भागलपूर रेल्वे स्थानक हे पूर्व रेल्वेच्या मालदा रेल्वे विभागातील महत्त्वाचे स्थानक आहे. येथून दररोज मोठ्या संख्येने प्रवासी विविध शहरांकडे प्रवास करतात. सामान्य दिवसांतही स्थानकावर प्रवाशांची मोठी वर्दळ असते. मात्र, दिवाळी आणि छठपूजेच्या काळात प्रवाशांची संख्या आणखी वाढते.
या काळात इतर राज्यांमध्ये काम करणारे अनेक जण आपल्या घरी परततात. सण संपल्यानंतर ते पुन्हा आपल्या कामाच्या ठिकाणी रवाना होतात. त्यामुळे प्लॅटफॉर्म, पादचारी पूल, जिने आणि प्रवेशमार्गांवर गर्दीचा दबाव वाढतो. अशा परिस्थितीत रेल्वे परिचालन सुरळीत ठेवणे आणि प्रवाशांना सुरक्षितपणे प्लॅटफॉर्मपर्यंत पोहोचवणे हे रेल्वेसमोरील महत्त्वाचे आव्हान असते.
प्लॅटफॉर्म क्रमांक २ आणि ३ वरील रेल्वे परिचालनात प्रस्तावित बदलांचा परिणाम प्रवाशांच्या ये-जा करण्याच्या व्यवस्थेवरही होऊ शकतो. या दोन्ही प्लॅटफॉर्मवर एकाच वेळी गाड्या उभ्या राहण्याची व्यवस्था उपलब्ध नसल्यास प्रवाशांना आपल्या गाडीचा निर्धारित प्लॅटफॉर्म आणि वेळ यांची आधीच माहिती घ्यावी लागेल.
गाड्यांचे आगमन, प्रस्थान आणि प्लॅटफॉर्मचे वाटप यांच्यात योग्य समन्वय राखणेही रेल्वेसाठी आवश्यक असेल, जेणेकरून प्रवाशांना अनावश्यक त्रास सहन करावा लागू नये. सणासुदीच्या काळात अनेक प्रवासी सामानासह प्रवास करतात. अशा वेळी प्लॅटफॉर्म बदलल्यास किंवा गाडीच्या वेळेत बदल झाल्यास त्यांना अधिक वेळ लागू शकतो. त्यामुळे स्थानकावर पोहोचण्यापूर्वी प्रवाशांनी आपल्या गाडीची अद्ययावत स्थिती तपासणे आवश्यक ठरणार आहे.
भागलपूर रेल्वे स्थानकावर प्रवासी सुविधांचा विस्तार करण्यासाठी पादचारी पूल रुंद करण्याचे कामही सुरू आहे. प्लॅटफॉर्म क्रमांक २ आणि ३ यांना जोडणाऱ्या लोहिया पूल टोकावरील पादचारी पुलाची रुंदी पूर्वी १.३ मीटर होती. ती वाढवून २.३ मीटर करण्यात आली आहे.
या बदलामुळे प्रवाशांना पुलावरून ये-जा करण्यासाठी अधिक जागा उपलब्ध होईल. यापूर्वी एखादी महत्त्वाची गाडी स्थानकावर पोहोचल्यावर मोठ्या संख्येने प्रवासी एकाच वेळी पादचारी पुलावर येत असत. त्यामुळे गर्दी आणि धक्काबुक्कीची परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता होती. पुलाची रुंदी वाढवल्यामुळे ही समस्या कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
छठसारख्या मोठ्या सणाच्या काळात स्थानकावर प्रवाशांची संख्या वाढत असल्याने या सुविधेचे महत्त्व अधिक असेल.
स्थानकावर लिफ्ट बसवण्याचा प्रकल्प हा प्रवासी सुविधांच्या विस्तारातील महत्त्वाचा भाग आहे. प्लॅटफॉर्म क्रमांक २ आणि ३ वरील प्रवाशांची ये-जा सुलभ करण्यासाठी पादचारी पुलाजवळ लिफ्ट बसवण्याची योजना आहे. याशिवाय, प्लॅटफॉर्म क्रमांक १ वर एस्केलेटरजवळ अतिरिक्त लिफ्ट उभारण्याचे कामही प्रस्तावित आहे.
या सुविधांचा उद्देश ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग प्रवासी, आजारी व्यक्ती, महिला आणि जड सामान घेऊन प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांची ये-जा सुलभ करणे हा आहे. लिफ्ट सुरू झाल्यानंतर एका प्लॅटफॉर्मवरून दुसऱ्या प्लॅटफॉर्मवर जाण्यासाठी जिने चढण्या-उतरण्याची गरज कमी होऊ शकते.
मात्र, लिफ्ट प्रकल्पाला गेल्या सुमारे तीन महिन्यांपासून विलंब होत असल्याने या सुविधांचा लाभ प्रवाशांना वेळेत मिळणार की नाही, हा प्रश्न कायम आहे.
भागलपूर रेल्वे स्थानकावर छठपूजेच्या काळात प्रवाशांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढण्याची शक्यता आहे. सामान्य दिवसांत या स्थानकावर दररोज सुमारे ५० ते ५५ हजार प्रवाशांची ये-जा होते. सणासुदीच्या काळात हा आकडा आणखी वाढतो.
छठच्या काळात प्रवाशांना गाडीत चढण्यासाठी, प्लॅटफॉर्मपर्यंत पोहोचण्यासाठी आणि स्थानक परिसरात प्रतीक्षा करण्यासाठी अधिक वेळ द्यावा लागू शकतो. त्यामुळे प्लॅटफॉर्मवरील रेल्वे परिचालन व्यवस्था, पादचारी पुलाची वाढवलेली रुंदी आणि लिफ्टसारख्या सुविधांना महत्त्व प्राप्त होते. प्रवाशांची गर्दी नियंत्रित ठेवणे आणि कोणत्याही प्लॅटफॉर्मवर अत्यधिक गर्दी होऊ न देणे, हे रेल्वेसमोरील प्रमुख उद्दिष्ट असेल.
स्थानकावर सुरू असलेल्या विकासकामांचा उद्देश केवळ सणासुदीच्या काळात प्रवाशांना सुविधा उपलब्ध करून देणे एवढाच नसून, भविष्यात वाढणाऱ्या प्रवासी संख्येनुसार पायाभूत सुविधा विकसित करणे हाही आहे.
प्लॅटफॉर्म क्रमांक २ आणि ३ चा विस्तार, पादचारी पुलाच्या जिन्यांची रुंदी वाढवणे आणि लिफ्ट बसवणे यांसारख्या योजनांमुळे प्रवाशांची ये-जा सुलभ होऊ शकते. स्थानकातील यार्ड आणि रेल्वे परिचालनाशी संबंधित व्यवस्था आधुनिक करण्याच्या योजनाही तयार करण्यात आल्या आहेत. ही कामे पूर्ण झाल्यानंतर लांब पल्ल्याच्या गाड्यांचे परिचालन आणि प्लॅटफॉर्मवरील गर्दीचे व्यवस्थापन करण्यास मदत होऊ शकते.
छठपूजेपूर्वी या प्रकल्पांशी संबंधित कामे निर्धारित वेळेत पूर्ण करणे हे सर्वात मोठे आव्हान आहे. सणाच्या काळात प्रवाशांची सुरक्षितता आणि सुविधा लक्षात घेऊन बांधकामाची कामे आणि रेल्वे परिचालन यांच्यात समन्वय राखणे आवश्यक असेल.
लिफ्टचे काम वेळेत पूर्ण न झाल्यास ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग प्रवाशांना जिन्यांचा वापर करावा लागू शकतो. त्याचप्रमाणे, प्लॅटफॉर्मवरील रेल्वे परिचालन व्यवस्थेत बदल झाल्यास प्रवाशांना अचूक आणि वेळेवर माहिती उपलब्ध करून देणे महत्त्वाचे ठरेल. गाड्यांचे प्लॅटफॉर्म क्रमांक, आगमन आणि प्रस्थानाची माहिती वेळेत दिल्यास प्रवाशांची गैरसोय कमी करता येऊ शकते.
भागलपूर रेल्वे स्थानकावर छठपूर्वी प्रस्तावित बदलांचा संबंध प्रवाशांच्या सुविधा आणि गर्दी व्यवस्थापनाशी आहे. प्लॅटफॉर्म क्रमांक २ आणि ३ वरील रेल्वे परिचालनातील बदल तसेच लिफ्ट प्रकल्पातील विलंब लक्षात घेता, प्रवाशांना प्रवासापूर्वी अधिक काळजी घ्यावी लागणार आहे. पादचारी पूल रुंद करण्याचे काम प्रवाशांची ये-जा सुधारण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचे पाऊल आहे. आता लिफ्टसह इतर प्रवासी सुविधांची कामे किती लवकर पूर्ण होतात आणि छठच्या काळात वाढणाऱ्या गर्दीचे व्यवस्थापन करण्यासाठी कोणत्या व्यवस्था केल्या जातात, याकडे लक्ष असेल.
