निवडणूक आयोगाने तमिळनाडू, पुद्दुचेरी आणि पश्चिम बंगालमधील विधानसभा मतदारसंघांसह आसाममधील नागाव लोकसभा मतदारसंघाच्या पोटनिवडणुकीचे वेळापत्रक जाहीर केले आहे. या सर्व मतदारसंघांमध्ये 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी मतदान होईल, तर 9 ऑक्टोबर 2026 रोजी मतमोजणी होऊन निकाल जाहीर केले जातील. संपूर्ण निवडणूक प्रक्रिया 11 ऑक्टोबर 2026 पूर्वी पूर्ण केली जाईल.
निवडणूक आयोगाच्या वेळापत्रकानुसार, तमिळनाडूमधील दोन विधानसभा मतदारसंघ, पुद्दुचेरीमधील एक विधानसभा मतदारसंघ, पश्चिम बंगालमधील दोन विधानसभा मतदारसंघ आणि आसाममधील एका लोकसभा मतदारसंघात पोटनिवडणूक होणार आहे. संबंधित मतदारसंघांमध्ये निवडणूक आचारसंहिता तत्काळ प्रभावाने लागू झाली आहे.
आयोगानुसार, निवडणुकीची औपचारिक राजपत्र अधिसूचना 9 सप्टेंबर 2026 रोजी जारी केली जाईल. त्याचबरोबर उमेदवारी अर्ज भरण्याची प्रक्रिया सुरू होईल. उमेदवार 16 सप्टेंबर 2026 पर्यंत उमेदवारी अर्ज दाखल करू शकतील.
उमेदवारी अर्जांची छाननी आणि उमेदवारी मागे घेण्याची प्रक्रिया निर्धारित वेळापत्रकानुसार पूर्ण झाल्यानंतर 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी मतदान होईल. सर्व मतदारसंघांसाठी मतमोजणी 9 ऑक्टोबर 2026 रोजी केली जाईल. संपूर्ण निवडणूक प्रक्रिया 11 ऑक्टोबर 2026 पूर्वी पूर्ण केली जाईल, असे आयोगाने म्हटले आहे.
तमिळनाडूमधील मदुरांतकम आणि धारापूरम विधानसभा मतदारसंघांमध्ये पोटनिवडणूक होणार आहे. मरागथम कुमारवेल आणि पी. सत्यबामा यांच्या राजीनाम्यानंतर हे दोन्ही मतदारसंघ रिक्त झाले होते.
या दोन्ही मतदारसंघांची अंतिम मतदार यादी 23 फेब्रुवारी रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली होती. आता या मतदारसंघांमध्ये नवीन प्रतिनिधी निवडण्यासाठी मतदान होईल.
पुद्दुचेरीतील थट्टानचावडी विधानसभा मतदारसंघातही पोटनिवडणूक होणार आहे. एन. रंगासामी यांच्या राजीनाम्यानंतर हा मतदारसंघ रिक्त झाला होता.
या मतदारसंघाची मतदार यादी 14 फेब्रुवारी रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली होती. आयोगाच्या वेळापत्रकानुसार येथेही 6 ऑक्टोबर रोजी मतदान आणि 9 ऑक्टोबर रोजी मतमोजणी होईल.
पश्चिम बंगालमधील रेजीनगर आणि नंदीग्राम विधानसभा मतदारसंघांचाही पोटनिवडणुकीच्या कार्यक्रमात समावेश करण्यात आला आहे.
हुमायून कबीर यांच्या राजीनाम्यानंतर रेजीनगर मतदारसंघ, तर सुवेंदु अधिकारी यांच्या राजीनाम्यानंतर नंदीग्राम मतदारसंघ रिक्त झाला होता. दोन्ही मतदारसंघांची अंतिम मतदार यादी 28 फेब्रुवारी रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली होती.
पोटनिवडणुकीअंतर्गत आसाममधील नागाव लोकसभा मतदारसंघातही मतदान होणार आहे. प्रद्युत बोरदोलोई यांच्या राजीनाम्यानंतर हा मतदारसंघ रिक्त झाला होता.
निवडणूक आयोगानुसार, नागाव लोकसभा मतदारसंघाची अंतिम मतदार यादी 10 फेब्रुवारी रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली होती. आता या मतदारसंघासाठी 6 ऑक्टोबर रोजी मतदान आणि 9 ऑक्टोबर रोजी मतमोजणी होईल.
निवडणूक आयोगाने या टप्प्यात शिलॉन्ग आणि बशीरहाट लोकसभा मतदारसंघांसाठी पोटनिवडणुकीच्या तारखा जाहीर केलेल्या नाहीत.
शिलॉन्ग लोकसभा मतदारसंघ यावर्षी फेब्रुवारीमध्ये वायस ऑफ द पीपल पार्टी (VPP) चे खासदार रिकी अँड्र्यू जे. सिंगकान यांच्या निधनानंतर रिक्त झाला होता.
पश्चिम बंगालमधील बशीरहाट लोकसभा मतदारसंघ सप्टेंबर 2024 मध्ये तृणमूल काँग्रेसचे खासदार हाजी शेख नूरुल इस्लाम यांच्या निधनानंतर रिक्त आहे. या दोन्ही मतदारसंघांसाठी आयोग नंतर स्वतंत्र वेळापत्रक जाहीर करू शकतो.
निवडणूक आयोगाने पोटनिवडणुकीपूर्वी मतदार यादीबाबतही निर्देश जारी केले आहेत. आयोगानुसार, उमेदवारी अर्ज दाखल करण्याच्या अंतिम तारखेपर्यंत मतदार यादी अद्ययावत केली जाईल.
मात्र, मतदार यादीतील दुरुस्तीशी संबंधित अर्ज उमेदवारी अर्ज दाखल करण्याच्या अंतिम मुदतीच्या किमान 10 दिवस आधी प्राप्त होणे आवश्यक आहे.
निवडणूक आयोगाच्या एका अधिकाऱ्यानुसार, सर्व मतदान केंद्रांवर EVM आणि VVPATचा वापर केला जाईल. मतदानादरम्यान ओळखीसाठी EPIC कार्ड हे प्रमुख दस्तऐवज असेल.
ज्या मतदारांकडे EPIC कार्ड उपलब्ध नाही, ते आयोगाने निर्धारित केलेल्या इतर वैध दस्तऐवजांच्या माध्यमातून ओळख सिद्ध करू शकतील. यामध्ये आधार कार्ड, पॅन कार्ड, ड्रायव्हिंग लायसन्स आणि पासपोर्टचा समावेश आहे.
आयोगाने मान्य केलेली इतर ओळखपत्रेही मतदार वापरू शकतील.
पोटनिवडणुकीची औपचारिक प्रक्रिया 9 सप्टेंबर 2026 रोजी राजपत्र अधिसूचना जारी झाल्यानंतर सुरू होईल. उमेदवारांना 16 सप्टेंबरपर्यंत उमेदवारी अर्ज दाखल करता येतील.
त्यानंतर निवडणुकीशी संबंधित प्रक्रिया पूर्ण करून 6 ऑक्टोबर रोजी मतदान होईल. 9 ऑक्टोबर रोजी मतमोजणी आणि निकालांची घोषणा केली जाईल. संपूर्ण निवडणूक प्रक्रिया 11 ऑक्टोबर 2026 पूर्वी पूर्ण केली जाईल.
