Google Maps ने 21 वर्षांत एका अडचणीत सापडलेल्या स्टार्टअपपासून जगातील सर्वात मोठ्या नेव्हिगेशन प्लॅटफॉर्मपर्यंतचा प्रवास पूर्ण केला आहे. इंटरएक्टिव मॅप तंत्रज्ञान, सातत्यपूर्ण अपग्रेड्स आणि मजबूत महसूल मॉडेलच्या जोरावर हे आज Alphabet साठी हजारो कोटी रुपयांच्या उत्पन्नाचे महत्त्वाचे स्रोत ठरले आहे.
Google Maps आज 21 वर्षांचे झाले आहे. या सेवेची सुरुवात ऑस्ट्रेलियातील Where2 या स्टार्टअपमधून झाली होती, ज्याची स्थापना Lars आणि Jens Rasmussen या भावांनी केली होती. निधीच्या संकटात सापडलेल्या या स्टार्टअपचे Google ने अधिग्रहण केले आणि 2005 मध्ये ब्राउझर-आधारित मॅप सेवा म्हणून Google Maps लाँच केले.
Where2 च्या माध्यमातून Lars आणि Jens Rasmussen यांनी इंटरएक्टिव आणि ड्रॅग करता येणाऱ्या नकाशांचा संकल्पना मांडली होती. त्या काळात MapQuestसारखे स्थिर नकाशे प्रचलित होते. Where2 चे प्रारंभीचे उत्पादन ‘Expedition’ हे डेस्कटॉप अॅप होते, जे वापरकर्त्यांना डाउनलोड करावे लागत होते.
निधी थांबल्यानंतर स्टार्टअप अडचणीत आले. याच काळात Google चे सह-संस्थापक Larry Page यांच्या निदर्शनास ही तंत्रज्ञान संकल्पना आली. Google ने Where2 चे अधिग्रहण करून या सेवेचे ब्राउझर-आधारित प्लॅटफॉर्ममध्ये रूपांतर केले. हा निर्णय Google Maps च्या पुढील वाटचालीसाठी निर्णायक ठरला.
2005 मधील अधिकृत लाँचपूर्वी Google Maps लीक होणे ही एक स्वतंत्र घटना ठरली. या माध्यमातून वापरकर्त्यांनी प्रथमच स्मूथ आणि ड्रॅग करता येणारे डिजिटल नकाशे अनुभवले. त्यानंतर सॅटेलाइट इमेजरी, लोकेशन लेयर्स आणि डेव्हलपर API यांसारखी वैशिष्ट्ये जोडण्यात आली.
पुढील काळात मोबाइल अॅप, रिअल-टाइम ट्रॅफिक, GPS नेव्हिगेशन आणि AI-आधारित रूट ऑप्टिमायझेशन यांचा समावेश झाला. 2006 पर्यंत Google Maps जगातील सर्वात मोठा मॅप सेवा पुरवठादार बनला. सध्या तंत्रज्ञान आणि डेटाच्या व्यापक स्तरावर आधारित ही सेवा कार्यरत आहे.
Google Maps हे आता केवळ नेव्हिगेशन अॅप न राहता एक महसूल निर्माण करणारे व्यासपीठ बनले आहे. अहवालांनुसार 2019 मध्ये या सेवेचा महसूल सुमारे 3 अब्ज डॉलर होता, जो 2023 पर्यंत वाढून 11 अब्ज डॉलर, म्हणजेच सुमारे 1 लाख कोटी रुपयांपेक्षा अधिक झाला.
या महसुलाचा मोठा हिस्सा जाहिरातींमधून मिळतो. मॅप्सवर दिसणाऱ्या जाहिराती, promoted pins आणि sponsored results साठी कंपन्या शुल्क भरतात. याशिवाय Google Maps API आणि लोकेशन सेवा वापरण्यासाठी डेव्हलपर्स आणि व्यवसायांकडूनही शुल्क आकारले जाते.
