मिसरमधील ग्रेट पिरॅमिड ऑफ गिझाच्या बांधकामाबाबत समोर आलेल्या नव्या संशोधनाने दीर्घकाळ सुरू असलेल्या चर्चेला नवे वळण दिले आहे. संशोधक विसेंटे लुइस रोसेल रोइग यांनी मांडलेल्या अभ्यासानुसार, पिरॅमिडच्या आतील भागात चार स्वतंत्र सर्पिलाकार रॅम्प्स तयार करण्यात आले होते, ज्यांच्या मदतीने अनेक कामगार पथके एकाच वेळी दगड उंच स्तरांपर्यंत पोहोचवू शकत होती.
हा अभ्यास प्रतिष्ठित जर्नल नेचरमध्ये प्रकाशित झाला असून प्राचीन इजिप्शियन अभियांत्रिकी क्षमतेचा अभ्यास करण्यासाठी नवा दृष्टिकोन मांडतो.
सुमारे 4,500 वर्षांपूर्वी फराओ खुफूसाठी बांधण्यात आलेला ग्रेट पिरॅमिड हा जगातील सर्वात उल्लेखनीय बांधकामांपैकी एक मानला जातो. तो मिसरमधील सर्वात मोठा पिरॅमिड असून त्याच्या बांधकामात अंदाजे 23 लाख दगडांचा वापर करण्यात आला होता. या दगडांचे वजन सरासरी 2.5 टन ते 15 टनांपर्यंत असल्याचे मानले जाते.
इतिहासकारांच्या अंदाजानुसार, खुफूच्या सुमारे 27 वर्षांच्या राज्यकाळात या पिरॅमिडचे बांधकाम पूर्ण झाले होते. त्यामुळे मर्यादित संसाधने आणि तंत्रज्ञानाच्या परिस्थितीत एवढी विशाल रचना इतक्या कमी कालावधीत कशी उभारली गेली, हा प्रश्न दीर्घकाळ चर्चेचा विषय राहिला आहे.
नव्या संशोधनानुसार, पिरॅमिडच्या आत चार स्वतंत्र वळणदार रॅम्प्स तयार करण्यात आले होते. हे रॅम्प्स वेगवेगळ्या बिंदूंवरून सुरू होऊन वरच्या स्तरांपर्यंत जात होते. या व्यवस्थेमुळे अनेक कामगार पथके एकाच वेळी वेगवेगळ्या मार्गांनी दगड वर नेऊ शकत होती.
संशोधकांच्या मते, जर फक्त एकाच रॅम्पचा वापर करण्यात आला असता, तर संपूर्ण बांधकाम पूर्ण होण्यासाठी सुमारे 50 वर्षे लागली असती, जे ऐतिहासिक कालमर्यादेशी सुसंगत नाही.
संगणकीय मॉडेलिंगच्या आधारे करण्यात आलेल्या विश्लेषणात असे आढळले की चार रॅम्प्स असलेली रचना बांधकामाचा वेग लक्षणीयरीत्या वाढवू शकत होती. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात दगड एकाच वेळी विविध स्तरांवर पोहोचवणे शक्य झाले असते आणि प्रकल्प निर्धारित कालावधीत पूर्ण करता आला असता.
ग्रेट पिरॅमिडच्या बांधकामाबाबत यापूर्वीही अनेक सिद्धांत मांडले गेले आहेत. त्यापैकी सर्वाधिक प्रचलित सिद्धांत बाह्य रॅम्प्सचा होता. या सिद्धांतानुसार, मोठ्या उताराच्या मार्गांद्वारे दगड वर नेण्यात आले होते.
मात्र या सिद्धांतातील प्रमुख अडचण अशी होती की अशा मोठ्या रॅम्प्सच्या बांधकामासाठी मोठ्या प्रमाणावर अतिरिक्त साहित्याची आवश्यकता भासली असती आणि त्यांचे काही अवशेष आजही आढळायला हवे होते.
दुसऱ्या एका सिद्धांतात पिरॅमिडच्या आत एकच अंतर्गत रॅम्प असल्याचे सांगितले गेले होते. मात्र नव्या अभ्यासानुसार, केवळ एक रॅम्प आवश्यक बांधकाम वेग साध्य करू शकला नसता. त्यामुळे चार समांतर रॅम्प्सची संकल्पना अधिक व्यावहारिक मानली जात आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, हा सिद्धांत रोचक आणि संभाव्य वाटत असला तरी त्याला अंतिम निष्कर्ष मानता येणार नाही. भविष्यात पिरॅमिडच्या आतील भागातील प्रगत स्कॅनिंग आणि संरचनात्मक तपासणीतून या मॉडेलला पुष्टी देणारे संकेत मिळू शकतात.
हा सिद्धांत योग्य ठरल्यास, तो ग्रेट पिरॅमिडच्या बांधकामाविषयीचे कोडे उलगडण्यास मदत करेल आणि प्राचीन मिसरच्या बांधकाम तंत्रज्ञानाच्या अभ्यासात योगदान देईल.
