મુઝફ્ફરપુર જિલ્લામાં આ ખરીફ સિઝનમાં સરકારી ધાન ખરીદીની ગતિ અપેક્ષા મુજબ રહી નથી. જિલ્લામાં પેક્સ (પ્રાથમિક કૃષિ સાખ સમિતિ) ઉપલબ્ધ હોવા છતાં ખેડૂતો માટે સ્થાનિક બજાર પ્રથમ પસંદગી બનતું જઈ રહ્યું છે, જેના કારણે ન્યૂનતમ આધાર ભાવ (એમએસપી) પર ધાન ખરીદીના નિર્ધારિત લક્ષ્યની સરખામણીએ જિલ્લો પાછળ રહ્યો છે.
કિસાનોનું કહેવું છે કે પેક્સ મારફતે ધાન વેચાણમાં વિલંબ, કાગળપત્રોની પ્રક્રિયા અને ચુકવણીમાં થતો વિલંબ મોટી સમસ્યા છે. અનેક ખેડૂતોના જણાવ્યા મુજબ ઓનલાઇન નોંધણી, સ્લોટ બુકિંગ અને ગુણવત્તા તપાસ જેવી પ્રક્રિયાઓમાં સમય લાગતો હોવાથી સ્થાનિક બજારમાં તરત વેચાણ અને નગદ અથવા તે જ દિવસે ચુકવણી મળતી હોવાથી તેઓ બજાર તરફ વળે છે.
બજારમાં એમએસપી કરતા ઓછી કિંમત મળવા છતાં સમયસર ચુકવણી અને પ્રક્રિયાની ઝંઝટથી મુક્તિ ખેડૂતોને આકર્ષે છે. ખાસ કરીને નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને કાપણી બાદ તાત્કાલિક નાણાંની જરૂર પડે છે, જેમાં કર્જ ચૂકવવું, મજૂરી આપવી અને આગામી પાકની તૈયારીનો સમાવેશ થાય છે, તેથી તેઓ પેક્સની લાંબી પ્રક્રિયાની રાહ જોઈ શકતા નથી.
જિલ્લામાં અનેક પેક્સ સમયસર કાર્યરત બની શક્યા નથી. કેટલાક સ્થળે સંગ્રહ ક્ષમતાની અછત રહી, તો ક્યાંક તોલ અને ગુણવત્તા તપાસની વ્યવસ્થા નબળી રહી. કેટલીક પેક્સમાં સ્ટાફની કમી અને ટેકનિકલ અડચણો પણ સામે આવી, જેના કારણે ખેડૂતોનો વિશ્વાસ કમજોર થયો અને તેઓ વિકલ્પ તરીકે બજાર તરફ વળ્યા.
સરકારી આંકડાઓ મુજબ ધાન ખરીદીનું નિર્ધારિત લક્ષ્ય અત્યાર સુધી પૂર્ણ થઈ શક્યું નથી અને અન્ય જિલ્લાઓની તુલનામાં મુઝફ્ફરપુરની પ્રગતિ ધીમી રહી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો ખરીદી પ્રક્રિયાને સરળ ન બનાવવામાં આવે અને ચુકવણી માટે સમયમર્યાદા સુનિશ્ચિત ન થાય, તો લક્ષ્ય હાંસલ કરવું વધુ મુશ્કેલ બનશે.
કૃષિ અને સહકારિતા વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર પેક્સને સક્રિય બનાવવા, ચુકવણીમાં ઝડપ લાવવા અને ખેડૂતોની સમસ્યાઓ દૂર કરવા પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. અધિકારીઓ કહે છે કે નોંધણી પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા અને બાકી ચુકવણીઓના ઝડપી નિરાકરણ માટે સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે, જેથી ખેડૂતો ફરીથી પેક્સ પર વિશ્વાસ રાખી શકે.
ખેડૂતો દ્વારા તાત્કાલિક ચુકવણીની ખાતરી, નોંધણી અને સ્લોટ પ્રક્રિયાને સરળ અને ઓફલાઇન વિકલ્પ, ગુણવત્તા તપાસમાં પારદર્શિતા અને એકરૂપતા તેમજ તમામ પેક્સમાં પૂરતી સંગ્રહ અને તોલ વ્યવસ્થા જેવી માંગણીઓ રજૂ કરવામાં આવી છે.
