अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी व्हाइट हाऊसमध्ये युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेन्स्की आणि इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांची स्वतंत्रपणे भेट घेतली. व्हाइट हाऊसने या बैठका सकारात्मक आणि उपयुक्त असल्याचे म्हटले आहे. या भेटी अशा वेळी झाल्या, जेव्हा युक्रेनमध्ये रशियासोबतचे युद्ध सुरू असून मध्य पूर्वेत इराणसंदर्भातील वाढत्या तणावामुळे जागतिक सुरक्षेच्या चिंता अधिक तीव्र झाल्या आहेत. दोन्ही नेते अमेरिकेचे सिनेटर लिंडसे ग्रॅहम यांच्या अंत्यसंस्कारासाठी वॉशिंग्टनमध्ये आले होते. ग्रॅहम हे दीर्घकाळ युक्रेनला अमेरिकन मदत आणि इस्रायलच्या समर्थनाचे प्रमुख समर्थक मानले जात होते.
ट्रम्प यांच्यासोबतच्या बैठकीत राष्ट्राध्यक्ष झेलेन्स्की यांनी युक्रेनची हवाई संरक्षण क्षमता मजबूत करण्याच्या गरजेवर भर दिला. रशियाने अलीकडील महिन्यांत ड्रोन आणि बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र हल्ल्यांची तीव्रता वाढवल्यानंतर युक्रेनकडून आधुनिक एअर डिफेन्स प्रणालींची सातत्याने मागणी करण्यात येत आहे.
बैठकीनंतर झेलेन्स्की यांनी सांगितले की, ट्रम्प यांनी युक्रेनला पॅट्रियट इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रांच्या देशांतर्गत उत्पादनासाठी परवाना देण्यास सहमती दर्शवली आहे. या विषयावर अमेरिकन संरक्षण कंपन्यांच्या प्रतिनिधींशीही सविस्तर चर्चा झाल्याचे त्यांनी सांगितले. तसेच दोन्ही देशांदरम्यान संयुक्त उत्पादनाच्या दिशेने प्रगती होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली. मात्र, यासंदर्भात अमेरिकन प्रशासनाने कोणतीही औपचारिक घोषणा केलेली नाही. झेलेन्स्की यांच्या मते, हा निर्णय युक्रेनच्या संरक्षण क्षमतेसाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो.
पॅट्रियट एअर डिफेन्स प्रणाली ही जगातील अत्याधुनिक संरक्षण प्रणालींपैकी एक मानली जाते. ही प्रणाली बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आणि लांब पल्ल्याच्या हवाई हल्ल्यांना रोखण्यास सक्षम आहे. रशियाकडून सुरू असलेल्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यांमुळे युक्रेन दीर्घकाळापासून या प्रणालींची मागणी करत आहे.
एक पॅट्रियट बॅटरी एकाच वेळी अनेक लक्ष्यांवर लक्ष ठेवू शकते आणि त्यांना इंटरसेप्ट करण्याची क्षमता राखते. मात्र, या प्रणालीची किंमत मोठी असून प्रत्येक इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्राची किंमत अनेक दशलक्ष डॉलर्सपर्यंत जाऊ शकते. युक्रेनचे म्हणणे आहे की, प्रभावी संरक्षणासाठी अशा प्रणालींची मोठ्या प्रमाणात आवश्यकता आहे.
व्हाइट हाऊसमधील बैठकीपूर्वी झेलेन्स्की यांनी अमेरिकन काँग्रेसमधील दोन्ही पक्षांच्या खासदारांचीही भेट घेतली. याच काळात अमेरिकन सिनेटने रशियाकडून तेल आणि वायू खरेदी करणाऱ्या देशांवर निर्बंध लावण्यासंबंधीच्या प्रस्तावाला मोठ्या बहुमताने पाठिंबा दिला. झेलेन्स्की यांनी याला युक्रेनसाठी मजबूत राजकीय पाठिंबा असल्याचे म्हटले असून अशा उपाययोजनांमुळे रशियावर आर्थिक दबाव वाढण्यास आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य बळकट होण्यास मदत होऊ शकते, असे त्यांनी सांगितले.
झेलेन्स्की यांच्या भेटीनंतर इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी ट्रम्प यांची भेट घेतली. या बैठकीत इराणच्या हालचाली, प्रादेशिक सुरक्षा आणि मध्य पूर्वेतील परिस्थितीवर मुख्यतः चर्चा झाली. अलीकडील महिन्यांत लेबनॉनमधील लष्करी कारवाई आणि युद्धविरामासंदर्भात अमेरिका आणि इस्रायलमध्ये काही मुद्द्यांवर मतभेद समोर आले होते. तरीही दोन्ही बाजूंनी ही बैठक सकारात्मक असल्याचे म्हटले.
बैठकीनंतर ट्रम्प यांनी चर्चा अत्यंत चांगली झाल्याचे सांगितले. नेतन्याहू यांनीही ही अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांसोबत झालेल्या त्यांच्या सर्वात महत्त्वाच्या चर्चांपैकी एक असल्याचे म्हटले.
नेतन्याहू यांनी बैठकीनंतर सांगितले की, इराणला अण्वस्त्रे मिळू नयेत याबाबत दोन्ही देशांमध्ये स्पष्ट सहमती झाली आहे. प्रादेशिक सुरक्षा आणि भविष्यातील धोरणाशी संबंधित अनेक महत्त्वाच्या मुद्द्यांवरही चर्चा झाल्याचे त्यांनी सूचित केले. तज्ज्ञांचे मत आहे की, या विषयावर अमेरिका आणि इस्रायलमधील समन्वय आगामी काळात मध्य पूर्वेच्या सामरिक दिशेवर महत्त्वपूर्ण परिणाम करू शकतो.
बैठकीनंतर काही वेळातच अमेरिकन लष्कराने दावा केला की, इराणी दलांनी मध्य पूर्वेत तैनात अमेरिकन लष्करी तळांवर क्षेपणास्त्र हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला, मात्र तो यशस्वीरीत्या हाणून पाडण्यात आला. अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, सर्व क्षेपणास्त्रे मार्गातच इंटरसेप्ट करण्यात आली.
याचदरम्यान अमेरिकन आणि सौदी दलांनी पूर्व इराकमधील इराणसमर्थक गटांविरोधात कारवाई केली. या गटांवर सौदी अरेबियातील ऊर्जा प्रकल्पांवर ड्रोन हल्ल्यांचे आरोप आहेत. या घटनांमुळे प्रदेशातील तणाव आणखी वाढला आहे. इराणकडून या दाव्यांवर तत्काळ कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया देण्यात आलेली नाही.
ट्रम्प, झेलेन्स्की आणि नेतन्याहू यांच्या या बैठका अशा काळात झाल्या आहेत, जेव्हा जग एकाच वेळी अनेक सुरक्षा आव्हानांना सामोरे जात आहे. एका बाजूला युक्रेनमधील युद्ध सुरू आहे, तर दुसऱ्या बाजूला इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील वाढता तणाव मध्य पूर्वेतील परिस्थिती अधिक संवेदनशील बनवत आहे.
युक्रेनला पॅट्रियट क्षेपणास्त्रांच्या संयुक्त उत्पादनासाठी परवानगी मिळाल्यास त्याची संरक्षण क्षमता मजबूत होऊ शकते. तसेच इराणच्या मुद्द्यावर अमेरिका आणि इस्रायलमधील वाढता समन्वय आगामी महिन्यांत प्रादेशिक सुरक्षा समीकरणांवर परिणाम करू शकतो.
